Haber Merkezi- Bağımsız kuruluş NetBlocks’un yayımladığı son verilere göre İran’da dijital karartma ve internet kısıtlamaları 82’nci gününe ulaştı. Ülkenin yaklaşık bin 944 saattir büyük ölçüde küresel internet ağından kopuk olduğu belirtilirken, uzmanlar bunun dünyadaki en uzun süreli internet kesintilerinden biri olduğuna dikkat çekiyor.

Dünyanın birçok ülkesinde dakikalar süren internet kesintileri dahi ciddi kriz olarak değerlendirilirken, İran’da devam eden geniş çaplı erişim engelleri günlük yaşamı derinden etkilemeye devam ediyor. İnsan hakları savunucuları ve dijital özgürlük aktivistleri, internetin İran’da giderek bir iletişim aracı olmaktan çıkarılıp “güvenlik ve kontrol mekanizmasına” dönüştürüldüğünü ifade ediyor.

Sınırlı kesimler erişim sağlıyor

Ülkenin farklı kentlerinden gelen bilgilere göre kullanıcılar hala ağır bağlantı sorunları, yaygın filtreleme uygulamaları ve birçok küresel platforma erişim engeliyle karşı karşıya. Dijital haklar alanında çalışan uzmanlar, “katmanlı internet” uygulamalarıyla bilgiye erişimin sınırlı kesimlere bırakıldığını savunuyor.

Güvenlik baskıları artıyor

İnternet kesintilerinin yalnızca iletişim alanını değil, güvenlik baskılarını da artırdığı belirtiliyor. Son haftalarda kadınlar, çocuklar, gazeteciler, sivil toplum aktivistleri ve dijital medya kullanıcılarına yönelik çok sayıda gözaltı haberinin geldiği; birçok operasyonun ise resmi açıklama yapılmadan gerçekleştiği aktarılıyor.

İdam konusunda endişeler artıyor

İnsan hakları örgütleri, internetin sınırlandırılmasının idam kararları ve güvenlik operasyonlarının kamuoyundan gizlenmesini kolaylaştırdığı görüşünde. Özellikle siyasi tutuklular ve düşünce suçlamalarıyla yargılanan kişilere yönelik idam kararları konusunda endişelerin arttığı ifade ediliyor.

Ekonomi ağır biçimde etkilendi

Öte yandan uzun süreli internet kesintileri ülke ekonomisini de ağır biçimde etkiliyor. Binlerce internet işletmesi, çevrimiçi mağaza, serbest çalışan ve dijital içerik üreticisinin ya faaliyetlerini durdurduğu ya da gelir kaybı yaşadığı belirtiliyor. Ekonomistler, bu durumun işsizliği artırabileceği, uzman iş gücünün göçünü hızlandırabileceği ve orta sınıf üzerindeki ekonomik baskıyı derinleştirebileceği uyarısında bulunuyor.

Kontrol politikasının bir parçası

Analistler, İran’daki dijital karartmanın yalnızca teknik bir uygulama değil, aynı zamanda siyasi ve toplumsal kontrol politikalarının bir parçası olduğunu değerlendiriyor. Buna rağmen çok sayıda yurttaşın mevcut sınırlı imkanlarla bilgi paylaşımını sürdürmeye çalıştığı ve yaşananları kayıt altına almaya devam ettiği belirtiliyor.