Haber Merkezi- İran’da insan hakları ihlalleri ve siyasi tutukluların durumu, uluslararası kamuoyunun gündeminde yer almaya devam ederken, Nergis Muhammedi’nin sağlık koşulları ve cezaevi şartlarına ilişkin son gelişmeler endişeleri daha da artırdı. Nergis Vakfı tarafından yayımlanan son rapor, yalnızca bireysel bir sağlık krizine değil, aynı zamanda cezaevi uygulamaları, adli süreçler ve temel haklara erişim konularında yapısal sorunlara işaret ediyor.

Nergis Vakfı’nın yayımladığı rapora göre, 29 Mart ve 11 Nisan’da cezaevi yetkililerinin gözetiminde ailesiyle yapılan iki yüz yüze görüşmede, Nergis Muhammedi’nin genel sağlık durumunun kötüleştiğine dair belirtiler gözlemlendi. Rapora göre, Hamid Rıza Muhammedi, 11 Nisan’daki görüşmede ailesinin onun ciddi şekilde güçten düştüğünü ve belirgin kilo kaybı yaşadığını fark ettiğini belirtti. Ayrıca Nergis Muhammedi’nin, cinayet suçlamasıyla tutulan mahkumların bulunduğu koğuşta kaldığını ve “bu mahkumlar tarafından defalarca ölümle tehdit edildiğini” ifade etti.

Kalp krizi tekrarlayabilir

Raporda, uzun süredir şiddetli göğüs ağrısı çeken Nergis Muhammedi’nin 24 Mart 2026’da kalp krizi geçirdiği ve Zencan Cezaevi kadınlar koğuşunda bir saat 15 dakikadan fazla süre baygın kaldığı bilgisi yer aldı. Bu durum, sağlık durumu hakkında ciddi endişelere yol açtı. Kardeşinin aktardığına göre, bu olayın ardından 30 Mart’ta Zencan’da bir kardiyoloji uzmanına sevk edildi. Söz konusu doktor, cezaevi pratisyen hekiminin verdiği ilaçların kalp krizine yol açmış olabileceğini belirtti ve Tahran’daki Pers Hastanesi’ndeki güvenilir doktorunun görüşü olmadan yeni bir tedaviye başlamayı ya da mevcut tedaviyi sürdürmeyi reddetti. Ayrıca kalp krizinin tekrarlama riskine dikkat çekti.

Sağlık hizmetine erişimi yok

Raporda ayrıca, ailenin tüm girişimlerine rağmen Zencan İstihbarat Müdürlüğü’nün sorumluluk almayı reddettiği, Tahran İstihbarat Müdürlüğü’nün ise herhangi bir yanıt vermediği belirtildi. Hamid Rıza Muhammedi, Meşhed İstihbarat Müdürlüğü’ne yapılan başvurunun da “gözaltı tehdidiyle” karşılandığını ifade etti. Başsavcı yardımcısı ve adli tıp heyetiyle yapılan görüşmelere rağmen, Nergis Muhammedi’nin hala gerekli tıbbi bakıma erişemeden cezaevinde tutulduğu bildirildi.

Avukatların talepleri görmezden gelindi

Nergis Vakfı, ayrıca bu tutuklunun diğer sağlık sorunlarına da dikkat çekti. Buna göre Nergis Muhammedi; şiddetli baş ağrısı, mide bulantısı, çift görme ve görme kaybı gibi şikâyetler yaşıyor. Bu belirtilerin, 12 Aralık 2025’te Meşhed’de gözaltına alınırken maruz kaldığı şiddet sonucu baş ve boyun bölgesine aldığı darbelerden sonra başladığı ifade edildi. Kalp hastalığı geçmişi ve stent bulunması nedeniyle, ciddi tansiyon dalgalanmalarının da ayrı bir risk oluşturduğu vurgulandı. Rapora göre, avukatları 3 Mart 2026’da Zencan Başsavcısı ile yaptıkları görüşmede üç talepte bulundu: kefaletle serbest bırakılması, acilen Tahran’a nakledilmesi ve derhal hastaneye sevk edilmesi. Ancak Zencan Başsavcısı, bu dosyada karar yetkisinin kendisinde olmadığını, konunun Meşhed ve Tahran savcılıklarının yetki alanında bulunduğunu belirtti.

Cezaevindeki tek siyasi mahkum

Raporda ayrıca, Meşhed İstihbarat Bakanlığı gözaltı merkezinde bayılmasının ardından 5 Şubat 2026’da “Rızavi Hastanesi”nde muayene edildiği ve acilen anjiyografi yapılması gerektiğinin tespit edildiği bilgisi yer aldı. Buna rağmen 9 Şubat’ta, ailesi ve avukatlarına haber verilmeden Zencan Cezaevi’ne nakledildiği ifade edildi. Nergis Vakfı, Muhammedi’nin 2012 ve 2019 yıllarında da aynı cezaevine sevk edildiğini hatırlatarak, yaklaşık 2 bin 500 mahkum kapasiteli Zencan Cezaevi’nde ayrı bir siyasi mahkum koğuşu bulunmadığını vurguladı. Buna göre Nergis Muhammedi, kadınlar koğuşundaki tek siyasi tutuklu olarak ağır suçlardan hükümlü mahkumlarla birlikte tutuluyor. Bu durumun “tehlikeli ve güvensiz bir ortam” yarattığı, kendisini sürekli tehdit ve baskıya açık hale getirdiği belirtildi.

Hayatı tehlikede

Raporda son olarak, İran cezaevlerinde “suçların ayrıştırılması” ilkesinin ihlal edildiği eleştirilerek, bunun siyasi tutuklular üzerindeki baskıyı artırdığı ifade edildi. Nergis Vakfı, mevcut koşulların devam etmesinin Nergis Muhammedi’nin hayatını ciddi şekilde tehlikeye attığı uyarısında bulunarak bunun bir “insani felakete” dönüşebileceğini belirtti. Ayrıca uluslararası topluma, onun ve diğer siyasi tutukluların serbest bırakılması için “acil ve etkili adımlar” atma çağrısı yapıldı.