ASMAA FATHI

Kahire - Mısır Parlamentosu’nda, çözüm bekleyen yasalar arasında kadınlara yönelik şiddetle mücadele için birleşik yasa tasarısı ve Kişisel Statü Yasası’nda yapılacak değişiklikler öne çıkıyor. Bu yasalar, kadınlar ve ailelerin geniş kesimlerini ilgilendiriyor, ancak yıllardır parlamento önerileri ve eksik tartışmalar arasında takılı kalmış durumda. Yasama süreçlerini izleyenler, bu yasaların yavaş ilerlemesinin sebeplerinden birinin parlamentodaki kadın temsilinin yetersiz olması olduğunu belirtiyor. Bu durum, kadın temsilcilerin, kadınları doğrudan etkileyen konuları yasama sürecinde ilerletme kapasitesini sınırlayabiliyor.

Şiddete karşı birleşik yasa tasarısının parlamentoda görüşülmesini istiyorlar

Avukat Zeinab Abu Taleb, parlamentonun kadınların yaşamlarını etkileyen eski yasama dosyalarını yeniden ele almak için önemli bir fırsata sahip olduğunu belirterek, “Yıllardır insan hakları örgütleri ve hukuk uzmanları, aile ve toplum içinde kadınların korunmasını güçlendirmeyi amaçlayan yasa tasarıları öneriyor. Ancak bu önerilerin çoğu henüz tam parlamento görüşme aşamasına ulaşmadı. Son yıllarda önerilen en önemli yasa tasarısı, kadınlara yönelik şiddetle mücadele için birleşik yasa tasarısıdır. Bu yasa tasarısı birden fazla kez sunuldu, ancak henüz parlamentoda nihai görüşme aşamasına ulaşmadı” dedi.

Yasa tasarısının genellikle birkaç ön onay aldığını dile getiren Avukat Zeinab Abu Taleb, ancak yasama gündemine alınabilmesi için milletvekillerinden ek imzalar toplaması gerektiğini kaydetti. Kişisel Statü Yasası'nın da bir diğer önemli konu olduğunu sözlerine ekleyen Avukat Zeinab Abu Taleb, “Bir süre önce bir değişiklik taslağı sunuldu, ancak milyonlarca ailenin hayatını doğrudan etkilemesine rağmen, toplumda veya parlamentoda henüz geniş çapta tartışılmadı” şeklinde konuştu.

Çocukların mali kaynaklarının velayeti sorunu

Çocukların mali kaynakları üzerindeki velayet konusu, özellikle geçen yüzyılın başlarına dayanan eski yasal metinlerin uygulanmaya devam etmesi nedeniyle, hukuk uzmanları arasında önemli bir tartışma konusudur. En tartışmalı konulardan biri, on yıllardır süregelen yasal karmaşıklıkları yansıtan çocukların mali kaynaklarının velayetidir. Mevcut yasaya göre, çocukların yetiştirilmesi ve geçim masraflarının velayeti babanın ölümünden sonra anneye geçerken, çocukların mali kaynaklarının yönetimi, yasal bir engel olmadığı sürece baba tarafından dedeye geçer.

Avukat Zeinab Abu Taleb, bu durumun, özellikle sosyal değişimler ışığında, önemli pratik sorunlar yarattığına inanıyor.  Avukat Zeinab Abu Taleb, “Anneler genellikle çocuklarının mali kaynaklarını yönetmek ve korumak için daha donanımlıdır, dedeler ise yaşlı olabilir veya bu sorumluluğu yerine getiremeyebilir. Bu konuyu düzenleyen yasanın neredeyse bir asır öncesine dayanıyor ve toplumun tanık olduğu önemli sosyal dönüşümlere rağmen önemli bir değişikliğe uğramadı” diye belirtti.

‘Disiplin hakkı’nın kullanılmasına izin veren mevzuatın sürekli uygulanması

Aile içi şiddet, özellikle bazı durumlarda hafifletici bir unsur olarak "disiplin hakkı"nın kullanılmasına izin veren mevzuatın varlığı göz önüne alındığında, kadınların korunmasıyla ilgili en önemli yasal ve sosyal zorluklardan birini temsil etmektedir. Kadınlara yönelik şiddet vakalarıyla ilgili olarak Avukat Zeinab Abu Taleb, temel yasal sorunlardan birinin, bazı durumlarda hafifletici bir unsur olarak "disiplin hakkı"nın kullanılmasına izin veren mevzuatın sürekli uygulanmasında yattığını belirtti.

Avukat Zeinab Abu Taleb, sözlerinin devamında, “Mevcut mevzuat, ister eşler arasında ister ebeveynler ve çocuklar arasında olsun aile içindeki fiziksel istismar ve şiddet vakalarında uygulanabiliyor ve bazı durumlarda cezayı azaltabiliyor. Bu yasal boşluk, işkenceye veya ciddi zarara varabilecek şiddet eylemlerini haklı çıkarmak için bile yaygın olarak kullanılıyor. Bu nedenle bu yasaların gözden geçirilmesi gerekiyor. Gereken sadece hafifletici unsurun kaldırılması değil, aile içi şiddet suçlarının, korunma ve bakım odaklı bir çerçevede cezalandırmada ağırlaştırıcı bir unsur haline gelmesi için yasaların yeniden formüle edilmesidir” dedi.

Parlamentoda kadın temsilinin artırılması

Kadınlarla ilgili mevzuatın seyri ile parlamentodaki kadın temsil oranları arasında doğrudan bir ilişki bulunduğunu vurgulayan Zeinab Abu Taleb, “Kadın temsilcilerin sayısının artırılması, kadın hakları konularının yasama tartışmasının ön saflarına taşınmasına yardımcı olabilir. Ancak mevcut gerçeklik, kadın temsilinin zayıf olmasının, kadın milletvekillerinin bazı yasaları geçirme veya tartışmaya sunmak için gerekli imzaları toplama yeteneklerini sınırladığını gösteriyor. Özellikle bu yasalar parlamentoda geniş destek görmüyorsa, kadın milletvekilleri yasaları sunmak için gerekli imzaları toplamada ciddi zorluklarla karşılaşabiliyor” sözlerine yer verdi. Zeinab Abu Taleb, ayrıca parlamentoda kadın temsilinin artırılmasının, özellikle bu konulara yönelik daha geniş toplumsal destekle birlikte, kadın sorunlarıyla ilgili yasaların geçirilme şansını artırabileceğini ekledi.

Yasal haklar konusunda kamuoyunun farkındalığının artmasında medyanın rolü

Yasa geliştirme sürecinin sadece parlamento çalışmalarıyla sınırlı olmadığını, medya ve kamuoyu bilinci, yasal ve sosyal konularda kamuoyu tartışmasını yönlendirmede çok önemli bir rol oynadığına dikkat çeken Zeinab Abu Taleb, sözlerinin sonunda şu hususlara vurgu yaptı:

“Genellikle, belirli bir konuya medyanın ilgisi, ilgili kurumları harekete geçmeye zorlayan kamuoyu baskısı yaratıyor. Medyanın yasama konularında tartışmayı teşvik etmede kritik bir rol oynadığını ve belirli konuların öne çıkarılmasının ilgili kurumları reform adımları atmaya itebileceğini düşünüyorum. Dizilerde veya medya yayınlarında sosyal konuların ele alınması, bazen prosedürleri hızlandırmaya veya bazı yasal uygulamaları yeniden değerlendirmeye katkıda bulunabiliyor. Kadın sorunları ve yasal hakları konusunda kamuoyunun farkındalığının artması, yasama kurumları üzerinde toplumun ihtiyaçlarına daha duyarlı yasal reformlara doğru ilerlemeleri için olumlu bir baskı oluşturuyor.

Bu zorluklar göz önüne alındığında, kadınlarla ilgili mevzuatın geleceği, siyasi irade, parlamenter temsil ve aile ve sosyal haklarla ilgili kamuoyu farkındalığı düzeyi gibi birbirine bağlı birçok faktöre bağlıdır. Yasalar yasama gündeminde sırasını beklerken, hukuk uzmanları olarak bizler, bu konular hakkında kamuoyu tartışması başlatmanın, sosyal dönüşümler doğrultusunda hukuk sistemini modernize etme ve aile ile toplum içinde kadınların korunmasını güçlendirme yolunda önemli bir adım olabileceğine inanıyoruz.”