BAHARİN LEHİB

Bamyan – Afganistan’ın Bamyan kentindeki pazarda, kadınların emeğiyle şekillenen bir el sanatları çarşısı bulunuyor. Küçük dükkan ve tezgahlarda sergilenen el yapımı kıyafetler, nakışlı şallar ve keçe ürünleri, çoğu eğitim hakkından mahrum bırakılan ve üretimlerini evlerinde sürdüren kadınların emeğini yansıtıyor.

Çarşıda bazı kadınlar küçük sermayelerle kendi işlerini yürütürken bazıları da başta Birleşmiş Milletler’e bağlı kuruluşlar olmak üzere çeşitli kurumların desteğiyle ekonomik faaliyetlerini sürdürüyor. Kısıtlamalara ve İyiliği Emretme ve Kötülükten Sakındırma görevlilerinin müdahalelerine rağmen kadınlar, hem becerilerini değerlendirmek hem de üretim yoluyla gelir elde etmek için çaba gösteriyor.

Bu kadınlardan biri olan Şekila Ahmedî, yedi yıl önce el sanatları alanında çalışmaya başladı. Gerekli malzemeleri ve tasarımları temin eden Şekila Ahmedî, bugün 75 kadına çalışma ve gelir elde etme imkanı sağlıyor. Şekila Ahmedî, yürüttüğü çalışmaları ve evlerinde üretim yaparak bu sürece katkı sunan kadınların faaliyetlerini ajansımıza anlattı.

‘Kış mevsiminde üretim yapıyor, ilkbaharda ise ürünlerimizi satışa sunuyoruz’

El sanatları alanındaki çalışmalarına ilişkin bilgi veren Şekila Ahmedî, yaklaşık yedi yıldır Bamyan Vilayeti Sanat Çarşısı’nda faaliyet yürüttüğünü söyledi. Şekila Ahmedî, “Bamyan’da el sanatları üretimi mevsimsel olarak yapılıyor. Kış mevsiminde üretim yapıyor, ilkbaharda ise ürünlerimizi satışa sunuyoruz. İlkbahar mevsimi burada altı ay sürüyor ve hava sıcak oluyor. Kışın ise Bamyan’da hava çok soğuk geçiyor. Turistler de yaz aylarında geliyor. Bu nedenle altı aylık dönemde satışlarımız daha iyi oluyor. Kışın satış yapmıyoruz, daha çok üretime ağırlık veriyor ve ürünlerimizi ilkbaharda satışa sunuyoruz” ifadelerinde bulundu.

Üretim sürecinde daha çok ev kadınlarının ve eğitim haklarından mahrum bırakılan genç kadınların yer aldığını dile getiren Şekila Ahmedî, “Ürünlerimizi çoğunlukla ev kadınları hazırlıyor. Eğitimlerine devam edemeyen ve evlerinde kalan genç kızlar da el yapımı kıyafetler, işlemeli şallar ve benzeri ürünler üretiyor. Gerekli malzemeleri ve tasarımları biz sağlıyoruz. Kadınlar malzemeleri mağazamızdan alıyor, evlerinde üretim yaparak tamamladıkları ürünleri bana getiriyor. Her biri emeğinin karşılığında ücretini alıyor” dedi.

Şekila Ahmedî, üretim sürecinde yer alan kadınların sayısı ve çalışma biçimleri hakkında da bilgi vererek şöyle konuştu:

“Yaklaşık 75 daimi çalışanım var. Onlar malzemeleri alıyor, ailelerinden başka kişiler de üretime katılıyor. Her aileden dört ya da beş kişi bu işi yapıyor. İçlerinden biri diğerleri adına malzemeleri bizden alıyor, ardından evlerinde üretim yapıyorlar. Keçe ayakkabılar ve keçeden yapılan diğer ürünleri hazırlıyorlar. Bu işleri daha çok kadınlar yapıyor. Gördüğünüz el yapımı kıyafetleri ve işlemeli şalları ise genç kızlar hazırlıyor. Çok ince bir işçilikle çalışıyor, büyük emek harcıyorlar. Emeklerinin karşılığında ücret alıyorlar ve bu kazanç onlar için önemli. İşsizliğin yaygın olduğu, eğitim, üniversite ve okul umutlarının ellerinden alındığı bu koşullarda el sanatlarıyla uğraşıyorlar.”

Kendi kültürünü yaşatmak ve el sanatlarını geliştirmek istiyor

Dükkanını açmadan önce öğretmenlik yaptığını ve özel okullarda ders verdiğini ifade eden Şekila Ahmedî, aynı zamanda üniversite öğrencisi olduğunu söyledi. Kendi kültürünü yaşatmak ve el sanatlarını geliştirmek amacıyla bu alana yöneldiğini dile getiren Şekila Ahmedî, bu konuda kendisinin de beceri sahibi olduğunu sözlerine ekledi. İlk olarak dört kadınla çalışmaya başladığını aktaran Şekila Ahmedî, zamanla daimi çalışanlarının sayısının 75’e ulaştığını ve bu kadınlardan bazılarının yaklaşık beş yıldır kendisiyle birlikte çalıştığını kaydetti.

El sanatları üretimini desteklemek, kendi kültürünü yaşatmak ve kadınlara çalışma imkanı sunmak amacıyla mağaza açmaya karar verdiğini belirten Şekila Ahmedî, “Kadınların çoğu evlerinden dışarı çıkamıyor ve pazara gelmelerine izin verilmiyor. Şu anda Bamyan’da çok sayıda kadın girişimci var. Örneğin ilçelerde yaşayan, evlerinde çocukları bulunan ve buraya gelemeyen kadınlar var. Onlar hem ev işlerini yürütüyor hem de evlerinde el sanatları üretiyor. Malzemeleri ve desenleri biz onlara sağlıyoruz. Onlar da rahatça ürünleri hazırlayıp bize getiriyor, biz de satışını yapıyoruz” diye belirtti.

‘Hiçbir zaman umutsuzluğa kapılmayın’

Afganistanlı kadınlara hiçbir zaman umutsuzluğa kapılmamaları çağrısında bulunan Şekila Ahmedî, sözlerini şöyle tamamladı:

“Cesur Afganistanlı kadınlara mesajım, hiçbir zaman umutsuzluğa kapılmamalarıdır. Bir kapı kapanırsa mutlaka başka bir kapı açılır. Çabalamak ve mücadele etmek gerekir. Doğru, şu anda eğitimlerine devam edemiyorlar. Ben de üniversitenin ikinci sınıfında öğrenciyken eğitimimden mahrum bırakıldım. Ancak umudumu kaybetmedim. Ticaret yapmaya yöneldim ve şu anda bu iş bana büyük umut veriyor. Eğitimime devam edemiyorum diye evde oturup hiçbir şey yapmamayı tercih etmedim. Öğretmenlik maaşı bana hiçbir şekilde yetmiyordu. Şimdi ticaret yapıyorum ve bu benim için çok iyi oldu. Bu iş yalnızca bana ve aileme değil, benimle birlikte çalışan diğer 75 kadına da fayda sağladı ve onlar için çalışma imkanı oluşturdu. Kadınlar güçlü olsun, çabalasın ve emek versin. Sahip oldukları her türlü beceriyi kullanmalılar.”